Kontich Duffelshoek: van ijzertijdnederzetting tot sporen van de Eerste Wereldoorlog

Axel Theyskens

‍Aan de Duffelshoek in Kontich werd een archeologische opgraving uitgevoerd voorafgaand aan een toekomstige woonontwikkeling. Het onderzoek bracht een verrassend gevarieerd bodemarchief aan het licht, met sporen van menselijke activiteiten uit verschillende periodes, gaande van de ijzertijd tot de Eerste Wereldoorlog. 

Een landschap met een lange geschiedenis‍ ‍

Het merendeel van de aangetroffen sporen dateert uit de ijzertijd en de Romeinse periode. Archeologen identificeerden onder meer een vierpostenspieker, diverse paalsporen, kuilen en greppels. Radiokoolstofdateringen bevestigen dat sommige van deze structuren teruggaan tot de late ijzertijd. De resultaten sluiten bovendien mooi aan bij eerdere archeologische onderzoeken in de omgeving, waardoor het beeld van een langdurig gebruikt nederzettingslandschap verder wordt aangevuld.

Een bijzondere vondst was een rechthoekige greppelstructuur waarvan de functie niet met zekerheid kon worden bepaald. Vergelijkbare structuren zijn elders zowel in rituele als agrarische context aangetroffen, wat deze ontdekking extra interessant maakt voor toekomstig onderzoek. 

figuur 1: Allesporenkaart met interpretatie op orthofoto

Middeleeuwse en vroegmoderne activiteit

Ook uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd werden sporen geregistreerd. In het noordelijke deel van het terrein werd een vermoedelijke gebouwplattegrond aangetroffen, mogelijk een schuur of bijgebouw. Daarnaast werden verschillende perceels- en afwateringsgreppels onderzocht, die aansluiten bij historische perceelsindelingen die op oude kaarten zichtbaar zijn.

Deze sporen tonen aan dat het gebied eeuwenlang in gebruik bleef en dat het landschap voortdurend werd aangepast aan de behoeften van zijn bewoners. 

Figuur 2: werkput

Een opmerkelijk hoofdstuk uit de Eerste Wereldoorlog

Misschien wel de meest opvallende resultaten kwamen uit de twintigste eeuw. Verspreid over het terrein werden meerdere bomkraters geregistreerd, samen met een loopgraaf en een schuttersput of dugout. De loopgraaf vertoonde het karakteristieke zigzagpatroon dat typisch is voor militaire verdedigingswerken. In de schuttersput werden houten constructieresten, munitie en militaire voorwerpen aangetroffen. 

Uit de analyse van de kogelhulzen bleek dat deze afkomstig waren van Duitse Mauserpatronen uit het begin van de twintigste eeuw. Daardoor kon de structuur waarschijnlijk worden gekoppeld aan gebeurtenissen tijdens de Eerste Wereldoorlog en mogelijk zelfs aan de militaire activiteiten rond het beleg van Antwerpen in 1914.

Figuur 3: Duitse Mausermunitie uit WOI

Een waardevolle aanvulling op het archeologische verhaal van Kontich

Het onderzoek aan de Duffelshoek bevestigt opnieuw het rijke archeologische potentieel van Kontich. Hoewel de opgraving geen grote nederzetting blootlegde, leverden de aangetroffen sporen waardevolle informatie op over het gebruik van het landschap doorheen de eeuwen. Van landbouwactiviteiten en opslagstructuren uit de ijzertijd tot militaire infrastructuur uit de Eerste Wereldoorlog: de site vertelt een verhaal van meer dan tweeduizend jaar menselijke aanwezigheid.

Lees het volledige verslag op https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3823.

‍ ‍