Borgloon Graethempoort: nieuwe inzichten in de geschiedenis van het Begijnhof
Jeska Pepermans
Recent werd het archeologisch onderzoek aan de Graethempoort in Borgloon afgerond. De opgraving leverde waardevolle aanvullende en nieuwe informatie op over de ontwikkeling van het voormalige begijnhof, het leven en de dood rondom de Begijnhofkapel, een plek die eeuwenlang een belangrijke rol speelde binnen de stadsgeschiedenis.
figuur 1: Begijnhofkapel
Eeuwen bewoning en gebruik blootgelegd
Tijdens het onderzoek werden verschillende begravingsfasen aangetroffen die dateren uit de middeleeuwen (13de-15de eeuw). Ook sporen van ontginning uit de late middeleeuwen konden vastgesteld worden. De blootgelegde sporen en graven bieden een unieke inkijk in het gebruik van het terrein doorheen verschillende periodes en dragen bijaan een beter begrip van het religieuze en sociale leven rond de kapel.
Naast de begravingen werden ook sporen van verschillende bouwfasen van de kapel geregistreerd. Archeologisch onderzoek maakte het mogelijk om zowel oudere als jongere constructiefases te onderscheiden, waardoor de evolutie van het gebouw en zijn omgeving beter kan worden gereconstrueerd.
Figuur 2: Foto van natuurstenen muren met pijler in de hoek
Figuur 3: gedraaid roodbakkend aardewerk
Archeologie als aanvulling op de historische bronnen
De resultaten tonen opnieuw aan hoe archeologie historische kennis kan verrijken. Door de combinatie van opgravingsgegevens, fysisch-antropologisch onderzoek en historische informatie konden eerdere hypotheses worden verfijnd en nieuwe inzichten worden verworven over de ontwikkeling van het terrein.
Het onderzoek benadrukt bovendien het belang van interdisciplinair samenwerken. Archeologen, specialisten en andere experten leverden samen een bijdrage aan het reconstrueren van het verleden van deze bijzondere site.
Figuur 5: gedateerd sporenplan op GRB (schaal 1:120, digitaal)
Erfgoed verder zichtbaar maken
De opgraving aan de Graethempoort vormt een belangrijke aanvulling op onze kennis van Borgloon en haar erfgoed. Dankzij het onderzoek kunnen we het verhaal van het begijnhof en de kapel beter begrijpen en bewaren voor toekomstige generaties. Het project toont hoe archeologisch onderzoek verborgen hoofdstukken uit het verleden opnieuw zichtbaar maakt en een tastbare link creëert tussen verleden en heden.
Figuur 6: Tongeren-Borgloon Begijnhof
Dit onderzoek kwam tot stand dankzij de samenwerking van verschillende partners. Onze dank gaat uit naar Architecten Beeck & Hermans, die ons voor dit project aanstelden, en naar Bouw Janssen, waarmee we de werkzaamheden op het terrein uitvoerden. Ook bedanken we Stad Tongeren-Borgloon voor de samenwerking binnen dit bijzondere erfgoedproject.
De werken kaderen in de ontwikkeling van het nieuwe belevingscentrum Graaf, dat bezoekers binnenkort op een vernieuwende manier kennis laat maken met de rijke geschiedenis van Borgloon. Meer informatie hierover vind je op de website van het belevingscentrum Graaf.
Figuur 7: Tongeren-Borgloon Begijnhof 2
Bedankt aan alle collega's, specialisten en partners die hebben bijgedragen aan dit onderzoek. Samen brengen we het verleden opnieuw tot leven.